Η Μακεδονία είναι Ελλάδα

 

Του Θανάση Κ.

Σήμερα θα σας πω μια μικρή ιστορία – παλιά, αλλά πολύ επίκαιρη συνάμα…

Μου τη διηγήθηκε κάποιος που συμμετείχε ενεργά στην διαπραγμάτευση της πρώτης φάσης του Σκοπιανού, το 1991-3, αλλά και στη συνέχεια, μέχρι πολύ πρόσφατα…

Όταν διαλυόταν η Γιουγκοσλαβία λοιπόν, η Ελλάδα ξύπνησε ένα πρωί και διαπίστωσε πως είχε αφήσει να δημιουργηθεί ένα… «τέρας» δίπλα της!

Επί 41 χρόνια (από το 1949 ως το 1990) η Μακεδονική προπαγάνδα του Τιτοϊκού καθεστώτος έμενε αναπάντητη από ελληνικής πλευράς κι είχε «πείσει τους πάντες» διεθνώς για ένα πελώριο ψέμα:

Ότι υπήρχε ένας «Μακεδονικός» λαός που «διαμελίστηκε» στις αρχές του 20ου αιώνα ανάμεσα σε τρία γειτονικά κράτη της Βαλκανικής: την Ελλάδα, τη Γιουγκοσλαβία και τη Βουλγαρία. Κι ότι ο λαός αυτός είχε δική του – «απαράγραπτη» – ξεχωριστή εθνική ταυτότητα και δική του ξεχωριστή γλώσσα.

Έτσι, με τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και την απόσχιση των Σκοπίων, οι «Μακεδόνες» ασκούσαν για πρώτη φορά στην Ιστορία το αναφαίρετο δικαίωμά τους στην «Αυτοδιάθεση» και διακήρυσσαν ότι επιδίωκαν να απελευθερώσουν τους «αδελφούς» τους στην «Μακεδονία του Αιγαίου» (από την Ελλάδα) και στη «Μακεδονία του Πιρίν» (από την Βουλγαρία) και να δημιουργήσουν όλοι μαζί τη «Μεγάλη Μακεδονική πατρίδα».

Αυτά, όμως, τα διακήρυσσε η προπαγάνδα της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας επί 41 χρόνια…

Και σε αυτά ΔΕΝ είχε απαντήσει συστηματικά η επίσημη Ελλάδα!

Παρά το γεγονός ότι ήδη από το 1944, ο τότε αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Έντουαρντ Στετίνιους το είχε ξεκόψει:

«Η (αμερικανική) Κυβέρνηση θεωρεί ότι αναφορές του τύπου μακεδονικό «έθνος», μακεδονική «Μητέρα Πατρίδα» ή μακεδονική «εθνική συνείδηση» αποτελούν αδικαιολόγητη δημαγωγία που δεν αντικατοπτρίζει καμία πολιτική πραγματικότητα και βλέπει σε αυτές την αναγέννηση ενός πιθανού μανδύα που θα υποκρύπτει επιθετικές βλέψεις εναντίον της Ελλάδος».Πολιτική

Τότε, το Δεκέμβριο του 1944!

Γιατί τότε; Διότι λίγες μέρες πριν ο Γιουγκοσλάβος ηγέτης Τίτο, διακήρυσσε τη μετατροπή της προπολεμικής «Επαρχίας Βαρδαρίου» στη Νότιο Σερβία, σε «Ομόσπονδη Δημοκρατία της Μακεδονίας».

Πριν προλάβει να αντιδράσει η επίσημη Ελλάδα – που μόλις είχε απελευθερωθεί από τους Ναζί – και που εκείνες τις μέρες αιματοκυλούνταν από τα «Δεκεμβριανά» – ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών «είδε το κακό το όνειρο», κατάλαβε «τι ψηνόταν» κι έβαλε τα πράγματα στη θέση τους.

 

Τι έγινε όμως στη συνέχεια;

Μετά το 1949 ο Τίτο –καίτοι κομμουνιστής ο ίδιος – τσακώθηκε με το Στάλιν, αλλά και με την Κομμουνιστική Βουλγαρία του Δημητρόφ που παρέμεινε πιστή στο Στάλιν και στην ΕΣΣΔ μέχρι τέλους…

Κι από το 1949 και μετά, οι ΗΠΑ ζήτησαν από την Ελλάδα να μην εναντιώνεται ευθέως στη Τιτοϊκή προπαγάνδα. Κι από κοντά και οι Βρετανοί και όλοι οι Νατοϊκοί…

Έτσι, επί 41 η Γιουγκοσλαβική προπαγάνδα οργίαζε διεθνώς, είχε επιβάλει τη «βιβλιογραφία» της σε όλες τις διεθνείς βιβλιοθήκες και σε όλα τα Πανεπιστημιακά ιδρύματα της Δύσης (και όχι μόνο), ενώ η Ελλάδα δεν απαντούσε!

Μούγκα στη στρούγκα! Κυριολεκτικά.

Είχαμε ως χώρα υιοθετήσει την λεγόμενη  πολιτική του «ανύπαρκτου προβλήματος».

Δηλαδή, δεν απαντούσαμε στο προπαγανδιστικό ψέμα του Τίτο, γιατί ήταν, λέει, …«ανύπαρκτο θέμα»!

Και, αν απαντούσαμε λέει, θα του δίνουμε υπόσταση και θα το καθιστούσαμε πολιτικά «υπαρκτό».

Τέτοια… μακακία κάναμε επί 41 χρόνια!

Και ένα πρωί διαπιστώσαμε, πως το ιστορικά «ανύπαρκτο θέμα» είχε μετατραπεί σε πολύ υπαρκτό – υπαρκτότατο και εφιαλτικό – εθνικό πρόβλημα!

Τότε, συνεχίζει ο συνομιλητής μου, όταν εκφράζαμε διεθνώς τις ανησυχίες μας, οι ξένοι συνομιλητές μας ρωτούσαν το προφανές:

— Τόσα χρόνια οι «Μακεδόνες» ήταν δίπλα σας και τα ισχυρίζονταν όλα αυτά στα πλαίσια της Γιουγκοσλαβίας. Γιατί δεν απαντούσατε εσείς; Γιατί δεν αντιδράσατε όλα αυτά τα χρόνια; Μήπως σήμερα υπερβάλετε;

Τότε, λοιπόν, ανατρέξαμε στη δήλωση του Στετίνιους κι αυτό υπήρξε «ισχυρό χαρτί» στα χέρια μας.

Κάτι που οι ίδιες οι ΗΠΑ είχαν δηλώσει αυτοβούλως προ σαρακονταετίας, δεν μπορούσε να παραβλεφτεί έτσι εύκολα…

Υπήρχε λοιπόν, αλυτρωτισμός από την άλλη πλευρά.

Οπότε προέκυψε άλλο πρόβλημα:

–Μας είπαν, εντάξει, έχετε κάποιο δίκιο. Να τους βάλουμε να διακηρύξουν επισήμως πως δεν έχουν εδαφικές βλέψεις κατά της Ελλάδας. Οπότε λύνεται το πρόβλημα…

 

–Εμείς τους απαντήσαμε τότε: Μη μας δουλεύετε! Οι πολιτικές δηλώσεις της τωρινής τους κυβέρνησης (του 1992) δεσμεύουν μόνο τον εαυτό της. Αύριο αλλάζει η κυβέρνηση και δεν ισχύουν. Αντίθετα, το Σύνταγμά τους που διακηρύσσει σαφώς εδαφικές βλέψεις εναντίον μας, θα παραμένει εν ισχύει και θα δεσμεύει και τις επόμενες κυβερνήσεις τους. «Δεν μασάμε λοιπόν», με απλές διμερείς διακηρύξεις φιλίας και καλής γειτονίας…

–Τότε μας είπαν: Δεν καταλαβαίνετε βρε παιδιά, πως – σωστό ή λάθος – δύο γενιές Σκοπιανών μεγάλωσαν πιστεύοντας πως είναι «Μακεδόνες». Τι να κάνουμε που 2 εκατομμύρια άνθρωποι πιστεύουν, έστω ένα ψέμα;

Τώρα που πάνε να πατήσουν στα πόδια τους και να γίνουν κράτος, πώς να τους πούμε πως η ταυτότητα που επικαλούνται είναι «κίβδηλη»; Με την ψυχή των ανθρώπων δεν παίζει κανείς…

Και τότε δόθηκε η αποστομωτική απάντηση από την δική μας πλευρά:

–Ναι, αλλά κι εμείς οι Έλληνες, όχι επί δύο γενιές, αλλά επί εκατοντάδες γενιές πιστεύουμε ότι η Μακεδονία είναι απολύτως Ελληνική κληρονομιά! Και παρεμπιπτόντως η Ιστορία είναι με το μέρος μας.

Τι μας λέτε δηλαδή; Για να μη… «κακοκαρδίσετε» την ψευδεπίγραφη «εθνική ταυτότητα» 2 εκατομμυρίων Σκοπιανών, θα γράψετε στα παλιά μας τα παπούτσια την ιστορικά θεμελιωμένη από αιώνες εθνική ταυτότητα 11 εκατομμυρίων Ελλήνων;

Το επιχείρημα αυτό ήταν ισχυρό! Αλλά δεν έπεισε μέχρι που έφτασαν στο εξωτερικό οι εικόνες από τα συγκλονιστικά συλλαλητήρια του 1992! Σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα αρχικά…

Κι ύστερα, «στο καπάκι», και τα μεγάλα συλλαλητήρια της Ομογένειας παντού στον κόσμο:

Στην Οττάβα, στο Μόναχο, στη Μελβούρνη, στο Σίδνευ, στη Φραγκφούρτη, στο Λονδίνο, στη Ουάσιγκτον, στο Τορόντο…

Με χιόνια με βροχές και καύσωνες, οι Έλληνες διαδήλωναν παντού στον κόσμο:

—Η Μακεδονία είναι Ελλάδα!

Τότε άρχισαν να καταλαβαίνουν και οι απ’ έξω, ότι κάτι σοβαρό υπάρχει εδώ…

Δεν ήταν κομματικά παιγνίδια μικροπολιτικής μέσα στη χώρα.

Δεν ήταν πολιτική ανελαστικότητα ή διπλωματική ακαμψία της τότε κυβέρνησης.Πολιτική

Ήταν κάτι πολύ βαθύτερο, που δεν μπορούσαν να παραβλέψουν…

Επί σαράντα χρόνια δεν λέγαμε λέξη ως λαός και ως ηγεσίες, και ξαφνικά ανέλαβε ο Ελληνισμός να «γεμίσει το κενό» των σαράντα χρόνων, φωνάζοντας απ’ άκρη σε άκρη σ’ ολόκληρο τον κόσμο:

–Η Μακεδονία είναι Ελλάδα!

 

Τότε, συνεχίζει ο βετεράνος συνομιλητής μου, οι ανώτατοι ξένοι διπλωμάτες στον ΟΗΕ ζήτησαν να συναντηθούν με εκπροσώπους της Ελληνικής ομογένειας, που διαδήλωνε έξω από την έδρα των Ηνωμένων Εθνών.

Νεαρός εκπρόσωπος της Ομογένειας τους είπε ευθέως εκείνα που ΔΕΝ μπορούσε να πει η ελληνική διπλωματική αποστολή:

Και τους τα είπε χωρίς οργή, χωρίς «ετικέττα» – casually – και με χαμόγελο:

–Ακούστε, παιδιά. Αγγίξατε, χωρίς να το πολύ-καταλάβετε, πρόβλημα μεγαλύτερο από το μπόι σας! Πρόβλημα που σας ξεπερνάει, παρά την ισχύ των χωρών σας.

Αναλογιστείτε μόνο τούτο: Εμείς οι Έλληνες λύσαμε δύο φορές το Μακεδονικό στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα: Μία φορά το 1912-13 και μία φορά το 1945-49…

Και τις δύο φορές το λύσαμε πολεμώντας στο δικό σας πλευρό. Ενάντια στους εχθρούς σας. Κι αν χρειαστεί, θα το λύσουμε και τρίτη φορά. Αλλά καλύτερα για όλους να ΜΗ χρειαστεί…

Τι ακριβώς μας λέτε τώρα;

Ότι η Ελλάδα θα είναι η μόνη χώρα του Δυτικού κόσμου που θα χάσει από την ήττα του Κομμουνισμού για την οποία και η ίδια πολέμησε και πλήρωσε και πανάκριβο τίμημα;

Θέλετε να μας πείτε, πως για να κερδίσετε 2 εκατομμύρια παλαιότερους εχθρούς σας, θα στραφείτε εναντίον 11 εκατομμυρίων παλαιών και αξιόπιστων συμμάχων σας στην περιοχή;

Τη ώρα που γινόταν αυτή η συζήτηση με τους υψηλόβαθμους ξένους διπλωμάτες στους πάνω ορόφους του επιβλητικού κτιρίου, εκεί στις όχθες του East River, ένα μονοκινητήριο αεροπλάνο πέταγε μπροστά τους σέρνοντας το banner Macedonia is Greece.

Ασυναίσθητα, οι διπλωμάτες μετακινήθηκαν κουβεντιάζοντας με τους δικούς μας προς την άλλη πλευρά της μεγάλης αίθουσας, με θέα προς το Μανχάταν…

Αλλά ένα άλλο μονοκινητήριο αεροπλάνο πέταγε και από εκείνη την πλευρά σύροντας πίσω του παρόμοιο banner: Macedonia is Greece.

Κι από κάτω δεκάδες χιλιάδες Έλληνες ομογενείς – με μπροστά-μπροστά τους Jews of Salonica – κραύγαζαν ρυθμικά το ίδιο ακριβώς:

Macedonia is Greece!

Τελικά, μας έχετε περικυκλώσει από παντού, μονολόγησε ένα ξένος διπλωμάτης χαμογελώντας…

Καταλάβαμε: Macedonia is Greece.

Λίγο αργότερα τα Ηνωμένα Έθνη αναγνώρισαν τα Σκόπια με προσωρινό όνομα:

 

Κάτι που δεν έχει ξαναγίνει ΠΟΤΕ!

Και τα υποχρέωσαν να διαπραγματευθούν με την Ελλάδα και να εξασφαλίσουν τη σύμφωνή γνώμη της γειτονικής Ελλάδας στο μόνιμο όνομά τους.

Κάτι που επίσης, δεν έχει ξαναγίνει ποτέ!

Τα μεγάλα συλλαλητήρια κάλυψαν το «κενό της σιωπής» 40 χρόνων. Η αφύπνιση του Ελληνισμού κάλυψε – έστω και στιγμιαία – την ολιγωρία της ηγεσίας του επί 4 δεκαετίες.

Ναι, σίγουρα, με συλλαλητήρια δεν λύνονται μακροχρόνια προβλήματα. Αλλά δεν λύνονται ούτε με σιωπή, ούτε με άνευ όρων υποχωρήσεις.

Τα συλλαλητήρια της εποχής εκείνης έκλεισαν το δρόμο σε τέτοια άνευ όρων υποχώρηση εκείνη την κρίσιμη στιγμή.

Και γι’ αυτό όσοι τότε συμμετείχαμε, είμαστε υπερήφανοι!

Έκτοτε μπορεί 130 χώρες να αναγνώρισαν τα Σκόπια ως Μακεδονία, αλλά…

–Αλλά 60 χώρες – οι σπουδαιότερες και για μας και για τα Σκόπια – ΔΕΝ τα αναγνώρισαν ως «Μακεδονία». Κι επιμένουν στο προσωρινό τους όνομα.

Που ξεκινά με το εντελώς απαξιωτικό «πρώην…»

–Και στο μεταξύ, ακόμα και εκείνες οι χώρες που τα αναγνώρισαν ως «Μακεδονία», δεν αναγνωρίζουν πια τον αλυτρωτισμό τους! Και τους πιέζουν να υποχωρήσουν απ’ αυτόν…

–Και στο μεταξύ το «έθνος των Μακεδόνων»… διαλύθηκε μέσα στα Σκόπια!

Και οι… «πρώην», μετατράπηκαν σε «συνεταιρικό» (όχι «εθνικό») κράτος με Αλβανούς που δεν είναι «Μακεδόνες», και με «Μακεδόνες» που δεν μπορούν να συμφωνήσουν μεταξύ τους… τι σόϊ «Μακεδόνες» είναι, αφού οι μισοί πιστεύουν πως είναι Βούλγαροι και οι άλλοι μισοί μισούν τη Βουλγαρία…

Το Μακεδονικό ιδεολόγημα έχει ήδη ηττηθεί μέσα στα Σκόπια!

Ευτυχώς που δεν υποχωρήσαμε τότε και το κρατήσαμε «ανοικτό». Τα συλλαλητήρια έσωσαν την Πατρίδα τότε. (Και την «παρτίδα» για λογαριασμό της Πατρίδας!)

 

Και κάτι τελευταίο:

Κάποιοι τα ’βαλαν σήμερα με την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδας που… τόλμησε να υποστηρίξει την εθνική θέση:

–Τους θυμίζω ότι η Εκκλησία μας έχει δώσει αγώνα για το «Μακεδονικό» και έχει προσφέρει και νεομάρτυρες στο Μακεδονικό αγώνα…

 

–Τους θυμίζω πως το «Μακεδονικό» στην πρώτη φάση τους είχε τη μορφή Εκκλησιαστικής διένεξης (μεταξύ Οικουμενικού Πατριαρχείου και Βουλγαρικής Εξαρχίας) που έκρυβε σαφώς και εθνικές απειλές (όπως αποκαλύφθηκε αμέσως μετά).

–Τους θυμίζω πως η Ορθοδοξία δεν ασχολείται με την τρέχουσα  πολιτική, άλλα έχει ρόλο και Λόγο στα πνευματικά θέματα και στα εθνικά προβλήματα.Πολιτική

–Η Ορθοδοξία δεν είναι «γραφείο τελετών» (γάμων, πανηγύρεων και κηδειών) όπως την ήθελαν κάποτε τα Κομμουνιστικά καθεστώτα (όταν δεν την απαγόρευαν εντελώς).

–Θυμίζω πως ο Μακάριος ήταν Αρχιεπίσκοπος και Πρόεδρος στην Κύπρο (και τον αμφισβητούσαν μόνον οι χουντικοί τότε, που τον αποκαλούσαν με το λαϊκό του όνομα).

–Θυμίζω ότι ο Επίσκοπος Μοναστηρίου Γερμανός Καραβαγγέλης κράτησε όρθιο το φρόνημα του Μακεδονικού Ελληνισμού, όταν όλα τα ’σκιαζε η φοβέρα των Βούλγαρων Κομιτατζήδων και των Οθωμανών.

–Θυμίζω ότι και σε πιο πρόσφατες εποχές, ο Αρχιεπίσκοπος Νοτίου Αφρικής Ντέζμον Τούτου εμψύχωνε το λαό του στον αγώνα κατά του απαρτχαϊντ. Και πήρε και βραβείο Νόμπελ γι’ αυτό. Και οι μόνοι που τον έψεγαν τότε «γιατί ασχολείται με την Πολιτική», ήταν οι ρατσιστές που κυβερνούσαν ακόμα τη χώρα του.

–Θυμίζω ότι στον κατ’ εξοχήν Πολιτικό αγώνα – αλλά με τεράστιο πνευματικό περιεχόμενο – για τα ανθρώπινα δικαιώματα, πρωτοστάτησε στις ΗΠΑ ο αιδεσιμότατος Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ! Κληρικός κι αυτός…

Γιατί τα βάζετε με τους δικούς μας κληρικούς όταν γίνονται αληθινοί «Ποιμένες» κατά τις καλύτερες παραδόσεις του λαού μας κι όλων των Χριστιανικών λαών;

Και για να αφήσουμε τις περιττές ευγένειες (γιατί εγώ δεν είμαι και πολύ «θρήσκος», ούτε ιδιαίτερα «ευσεβής»):

–Ρε κουφάλες, γιατί αναγνωρίζετε το δικαίωμα σε κάθε σωματείο του κώλου, σε κάθε δήμο, σε κάθε συνδικάτο, σε κάθε… «Ρουβίκωνα» να εκφράζει άποψη για τα πάντα και να ασκεί «ακτιβισμό» – στα όρια της εγκληματικής πράξης κάποιες φορές – κι ύστερα βρίζετε την Εκκλησία μας όταν κάνει αυτό που επιτάσσει ο πνευματικός της ρόλος;

–Ρε κουφάλες, όταν προσπάθησαν να μας επιβάλουν το Σχέδιο Αναν, κάποιοι από σας προκαλούσατε ψηφίσματα… δημοτικών συμβουλίων και δηλώσεις προσωπικοτήτων (και ρασοφόρων ακόμα) υπέρ του κατάπτυστου εκείνου Σχεδίου.

Και σας πείραξε η πολύ μετριοπαθής στη διατύπωσή της αλλά και πολύ απερίφραστη στη ουσία της, θέση που διατύπωσε η Εκκλησία μας για το Μακεδονικό;

Βάλτε το καλά στο μυαλουδάκι σας:

Η Μακεδονία είναι Ελλάδα!

Και θα παραμείνει μέχρι να…παγώσει η Κόλαση!  

Κουφάλες! 

 🎙️🎙️🎙️ Το νέο τραγούδι του Βασίλη Καρρά για την Μακεδονία 🎙️🎙️🎙️

AUTH Radio:Μύθοι και πραγματικότητες γύρω από τον Μέγα Αλέξανδρο

 

Γιατί η αρχαία ιστορία εξακολουθεί να μας αφορά στον 21ο αιώνα; Και τι είναι τελικά μύθος και τι πραγματικότητα γύρω από τον Μέγα Αλέξανδρο;

Στο πρώτο επεισόδιο της εκπομπής «Η Κλειώ στον αέρα» του AUTH Radio, ο Στράτος Δορδανάς συζητά με τον καθηγητή Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας του ΑΠΘ Ιωάννη Ξυδόπουλο για τη διαχρονική γοητεία της αρχαιότητας και για την ιστορική προσωπικότητα που σημάδεψε την παγκόσμια ιστορία: τον Μέγα Αλέξανδρο.

Η συζήτηση ξεκινά από τη σημασία της αρχαίας ιστορίας στον σύγχρονο κόσμο και από το πώς κείμενα όπως το έργο του Θουκυδίδη εξακολουθούν να διδάσκονται ακόμη και σε στρατιωτικές σχολές διεθνώς. Στη συνέχεια εξετάζεται γιατί ο Αλέξανδρος παραμένει μια μοναδική προσωπικότητα της ιστορίας και πώς το έργο και η κληρονομιά του διαμόρφωσαν τον ελληνιστικό κόσμο.

Παράλληλα, αναλύονται οι μύθοι που δημιουργήθηκαν γύρω από το πρόσωπό του, η χρήση του στη δημόσια ιστορία και στην πολιτική ρητορική, αλλά και η μεγάλη συζήτηση για τον τάφο του. Η εκπομπή φωτίζει επίσης τη σημασία της νέας Έδρας Μεγάλου Αλεξάνδρου στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ και τον τρόπο με τον οποίο η πανεπιστημιακή έρευνα συμβάλλει στην κατανόηση της αρχαίας ιστορίας.

Μια συζήτηση για τη σχέση μύθου και ιστορίας, για την πολιτισμική κληρονομιά του ελληνιστικού κόσμου και για το πώς η ιστορική γνώση βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τον σύγχρονο κόσμο.

Η συζήτηση:

00:00 Εισαγωγή στο AUTH Radio και την εκπομπή «Η Κλειώ στον αέρα»

00:40 Η σημασία της ιστορίας στον σύγχρονο κόσμο

01:59 Γιατί η αρχαία ιστορία εξακολουθεί να μας αφορά σήμερα

03:34 Θουκυδίδης και «το δίκαιο του ισχυρού» στη σύγχρονη πολιτική

04:45 Γιατί οι νέοι ενδιαφέρονται για την ιστορία

13:02 Μύθοι και πραγματικότητες γύρω από τον Μέγα Αλέξανδρο

19:43 Γιατί ο Αλέξανδρος είναι μοναδική ιστορική προσωπικότητα

21:26 Τι σημαίνει ο Αλέξανδρος για τον σύγχρονο κόσμο

22:54 Η πολιτική και ιδεολογική χρήση του Αλέξανδρου

24:35 Η ιστορική συζήτηση για τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου

27:59 Η νέα Έδρα Μεγάλου Αλεξάνδρου στο ΑΠΘ

34:45 Η κληρονομιά του ελληνιστικού κόσμου

 

AUTH Radio  εδώ

 Το AUTH Radio είναι το πανεπιστημιακό ψηφιακό ραδιόφωνο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και λειτουργεί ως ένας ανοιχτός χώρος έκφρασης, γνώσης και δημιουργικού διαλόγου μέσα στην πανεπιστημιακή κοινότητα.

 

Μέσα από σύγχρονες μορφές ψηφιακής μετάδοσης, όπως podcasts και vidcasts, το AUTH Radio φιλοδοξεί να αποτελέσει μια δυναμική πλατφόρμα επικοινωνίας που φέρνει κοντά φοιτητές, διδάσκοντες, ερευνητές και φίλους του πανεπιστημίου.

 Οι εκπομπές του AUTH Radio σχεδιάζονται και υλοποιούνται από φοιτητές και καθηγητές του ΑΠΘ.

 Στόχος του AUTH Radio είναι να αναδείξει τη γνώση που παράγεται στο πανεπιστήμιο και να ενισχύσει τον διάλογο ανάμεσα στις επιστήμες και την κοινωνία.

Modern historians about Macedonia – Joseph Roisman

 

PREFACE

This book originated in an invitation to participate in the conference on the origin of the Hellenistic world that took place in Edinburgh in 2006. By most ancient and modern accounts, the Hellenistic world was the creation of Alexander’s great successors. Without denying these individuals’ contribution, I try to focus in this study on their soldiers’ input into and view of the post-Alexander era. The case of Alexander’s veterans calls for special attention both because they played a significant role in the early wars of the Successors and because they exemplified the veteran experience, which has been a neglected topic in Greek history.

I thank Maria Tsimibidou-Avloniti and Lilian Acheilara of the 16th Ephorate and the Ministry of Culture of the Hellenic Republic for giving me permission to use the image on the book’s cover.

Only Diodorus (book 18) explains that Alexander ordered the return of the exiles not only in order to gain fame (doxa) but also because he wished to have in each polis many people who would entertain goodwill (eunoia) toward him and so allow him to curtail revolutions and stases among the Greeks. In response to the proclamation of this decree at the Olympic Games, the crowd shouted their approval, welcomed Alexander’s favor, and praised his benefaction (euergesia).

page 12

Roisman, Joseph. Alexander's Veterans and the Early Wars of the Successors. Austin: University of Texas Press, 2012

Modern historians about Macedonia – Ada Cohen

 

The worship of Demeter and her daughter spread throughout the Greek world, including southern Italy. Although Demeter’s main festival, the Thesmophoria, was celebrated at different times of the year in different places, the ritual offerings were fairly similar throughout, as were the religious aspects the goddess embodied.¹⁰¹ The Thesmophoria was the most widespread Greek cult because of its connection with agriculture and fertility. In Attica this festival was distinct from the Eleusinian Mysteries, even though both centered on the rape of Persephone (and the pigs that got lost in the chasm of the earth that swallowed her up.)

 

 In Macedonia, the site of Pella, where a Thesmophorion has been excavated and where the cult of Persephone is also attested, was a premier locus of worship. The site of Dion had its own Demeter sanctuary, and there is no doubt that Macedonian women worshipped both Demeter and Persephone.¹⁰² Unlike the Eleusinian Mysteries, the Thesmophoria festival was open only to women (though some of the finds at Pella at least raised a small possibility of male participation).

page 213

To return to the Vergina hunt, scholars have underscored the privileged status of the participants. Andronikos took their relative ages to show that “Philip II” is accompanied in the lion hunt by his Royal Pages.¹⁵⁶ Miltiades Hatzopoulos charted a graded status system by way of perceived age. The three completely nude figures on the left side of the composition — two involved in the hunting of deer, one participating in the hunting of a boar — are all Royal Pages, but the boar hunter accomplishes his graduation to a superior stage en route to manhood. The fully dressed (here only the man with nets, if we exclude “Philip” and “Alexander”) have reached that goal. Hatzopoulos considered those dressed with only a chlamys to be ephebes (between the ages of eighteen and twenty), the intermediate step in the process, undergoing intensified training in the art of warfare.¹⁵⁷ 

page 271

Cohen,Ada.Art in the era of Alexander the Great:paradigms of manhood and their cultural traditions.Cambridge & New York: Cambridge University Press, 2010.

Modern historians about Macedonia – Ory Amitay

 

 

The great importance of Alexander’s historical achievement for the development of Christianity has long been recognized. It would seem that J. G. Droysen, Alexander’s first great modern historian, embarked on his Hellenistic studies in order to understand the connection between the extension of Greekdom to the East and Christianity’s birth. The ingenious W. W. Tarn made Alexander “the pioneer of one of the supreme revolutions in the world’s outlook, the first man known to us who contemplated the brotherhood of man or the unity of mankind.” The relevance to the teachings of Christ is inescapable. This general notion was taken a step further by A. R. Anderson, who claimed that Alexander unconsciously “prepared the ground in which Christianity was to grow,” and styled him “a forerunner of Jesus, earlier representations of whom portrayed him in Alexander’s likeness.”²

 

Introduction

 

 

Herakles begat Hyllos; Hyllos begat Kleadates and he Aristomachos; Aristomachos begat Temenos, who ruled in Argos.¹ Three of the descendants Temenos went from Argos as exiles; the youngest of these, Perdikkas, became the ruler of the Macedonians. Perdikkas begat Argaios, Argaios Philippos and Philippos Aeropos; his son was Alketes and his Amyntas. Amyntas begat Alexander, who ran the stadion in Olympia and was recognized as a Greek from Argos by the Hellenodikai—the official referees of the ancient Olympic games.² This Alexander bore Amyntas and he Arrhidaios and he Amyntas, who was King.³ His son was Philippos, who subdued all of Hellas. His son was Alexander. Or so might a Macedonian serving under Alexander relate the essential history of his Royal House.⁴

A fan of Euripides—there were many in the Macedonian court, not least of them Alexander⁵—might tell a different story: Archelaos, a son of Temenos, had been exiled from Argos by his brothers. Having fled to Thrace, he won renown as a warrior, but also aroused the suspicion of the local king, who attempted to kill him off. Archelaos managed to slay the king and was once more forced to flee. Inspired by Apollo and led by a goat, he arrived in Macedonia and founded its ancient capital—Aigai (Goatville).⁶

The connection of the Macedonian Royal House with Herakles was no trifle. The story of King Alexander (‘the first’, as he is known to modern historians) is proof enough.

page 1

 

The pothos of Alexander has become a familiar topic in scholarship, both ancient and modern.¹⁹ It would be difficult to deny that strong sentiment and desire always formed a part of Alexander’s motivation; one can hardly understand his striving for achievement otherwise. On the bank of the Istros Alexander had his first chance to surpass all who had come before him, and to set a precedent. No commander setting out from Greece had ever reached that far north before. Philippos had reached the river itself, but did not cross it; Alexander now had a chance to do exactly that.²⁰ The drive to pass known boundaries would become a dominant factor in Alexander’s future campaigns.

page 12

Amitay, Ory. From Alexander to Jesus. Berkeley: University of California Press, 2010 (Hellenistic Culture and Society 52). 

Geschichte Alexanders des Großen - Johann Gustav Droysen

 

"Ωσπερ θεόν ἐν ἀνθρώποις εἰκός εἶναι τόν τοιοῦτον . . . . Κατά  δέ τῶν τοιούτων οὐκ ἔστι νόμος· αὐτοί γάρ εἰσι νόμος. 

Aristoteles

Mein lieber Freund,

Hat mir seit Jahren dies Buch vom Alexander bei mancher Mühe und mancher Besorgniß, das Rechte würdig zu sagen, viele und stets neue Freude gewährt, so mag es mir jetzt zum Schlusse die noch bereiten, es Dir zu widmen mit dem einen Wunsche, daß es Dir meiner herzlichen Liebe ein Zeugniß sei. Vielleicht, daß mir spätere Arbeiten besser gelingen, lieber wird mir nicht leicht eine sein, als diese, von der ich wohl weiß, daß ich mit ihr von den schönen Jahren der Jugend Abschied nehme; Dir aber wollte ich geben, was mir das Liebste ist.

Da Du weißt, daß ich die Geschichte Alexanders in der Absicht, die Zeit der Diadochen und weiter die des Hellenismus zu bearbeiten, entworfen habe, so wirst Du es nicht unrecht finden, wenn ich sie nicht als Monographie noch als Biographie behandle, sondern den großen Mann, der Ansicht gewiß, daß seine Persönlichkeit nur das Organ seiner That, seine That nur der erste Impuls einer Wirkung auf Jahrhunderte ist, in seiner geschichtlichen Größe darzustellen versucht habe.

Vieles Andere hätte ich vor Dir noch zu rechtfertigen, oder auch Deiner Nachsicht zu empfehlen: doch da ich deren gewiß bin, so will ich auch das nicht zu beschönigen versuchen, was sich nicht selbst vertritt. Findest Du aber in den Noten verhältnißmäßig wenig citirt, von den Iskandersagen Unbedeutendes, von mittelalterlichen Traditionen gar nichts benutzt, von neueren Historikern fast nur St. Croix erwähnt, so wolle nicht das eine oder andere Uebelste meinen, es sei Fahrlässigkeit oder Mißachtung. Vergiß es lieber, wie oft ich auf der Bibliothek, Dir damals noch ein Fremder, mit meinem Fragen und Suchen nach Büchern und wieder Büchern deine Geduld zu versuchen genöthigt war. Daß ich von allen nur wenige genannt habe, dazu zwang mich der schon zu große Umfang des Buches; Alles, was irgend entbehrlich war, mußte über Bord geworfen werden; ein Schicksal, das ich selbst den Tabellen der Chronologie, der Satrapien und des Heerwesens, so wie den Stammtafeln Persischer und Macedonischer Familien nicht habe ersparen können.

 

Berlin, den 24. December 1833

 Joh. Gust. Droysen.

Modernes Deutsch

Mein lieber Freund,

 Hat mir seit Jahren dies Buch vom Alexander bei mancher Mühe und mancher Besorgnis, das Rechte würdig zu sagen, viele und stets neue Freude gewährt, so mag es mir jetzt zum Schlusse die noch bereiten, es Dir zu widmen mit dem einen Wunsche, dass es Dir meiner herzlichen Liebe ein Zeugnis sei. Vielleicht, dass mir spätere Arbeiten besser gelingen, lieber wird mir nicht leicht eine sein, als diese, von der ich wohl weiß, dass ich mit ihr von den schönen Jahren der Jugend Abschied nehme; Dir aber wollte ich geben, was mir das Liebste ist.

Da Du weißt, dass ich die Geschichte Alexanders in der Absicht, die Zeit der Diadochen und weiter die des Hellenismus zu bearbeiten, entworfen habe, so wirst Du es nicht unrecht finden, wenn ich sie nicht als Monographie noch als Biographie behandle, sondern den großen Mann, der Ansicht gewiß, dass seine Persönlichkeit nur das Organ seiner Tat, seine Tat nur der erste Impuls einer Wirkung auf Jahrhunderte ist, in seiner geschichtlichen Größe darzustellen versucht habe.

Vieles Andere hätte ich vor Dir noch zu rechtfertigen, oder auch Deiner Nachsicht zu empfehlen: doch da ich deren gewiss bin, so will ich auch das nicht zu beschönigen versuchen, was sich nicht selbst vertritt. Findest Du aber in den Noten verhältnismäßig wenig zitiert, von den Iskandersagen Unbedeutendes, von mittelalterlichen Traditionen gar nichts benutzt, von neueren Historikern fast nur St. Croix erwähnt, so wolle nicht das eine oder andere Übelste meinen, es sei Fahrlässigkeit oder Missachtung. Vergiss es lieber, wie oft ich auf der Bibliothek, Dir damals noch ein Fremder, mit meinem Fragen und Suchen nach Büchern und wieder Büchern deine Geduld zu versuchen genötigt war. Dass ich von allen nur wenige genannt habe, dazu zwang mich der schon zu große Umfang des Buches; Alles, was irgend entbehrlich war, musste über Bord geworfen werden; ein Schicksal, das ich selbst den Tabellen der Chronologie, der Satrapien und des Heerwesens, sowie den Stammtafeln persischer und mazedonischer Familien nicht habe ersparen können.

 

Berlin, den 24. Dezember 1833

 

Joh. Gust. Droysen.

 

Droysen, Johann Gustav. Geschichte Alexanders des Großen. Hamburg: F. Perthes, 1833.

 

👉Geschichte des Hellenismus - Johann Gustav Droysen

Geschichte des Hellenismus - Johann Gustav Droysen

Erstes Kapitel. 323.

Alexanders Tod. — Die Leibwächter bestimmen die Erbfolge. — Wahl eines Reichsverwesers. — Das Fußvolk ruft Arrhidäus zum Könige aus. — Kampf zwischen Ritterschaft und Fußvolk. — Vertrag.

Perdikkas Chiliarc. — Aufruhr. — Meleagers Tod. — Erste Verteilung der Satrapien. — Beruhigung des Heeres. — Rückblick.

 

Es war im Frühling 323,als sich in Babylon,der Residenz des Königs Alexander,von allen Gegenden des ungeheuren Reiches her Matrosen,Schiffszimmerleute,Söldnerscharen,Reuterhaufen Kriegsvolk von jeder Waffe und Art versammelte;

man wußte, daß mit dem Sommer ein großer Feldzug gen Westen hin eröffnet werden, daß die Flotte unter Nearchus Befehl Arabien umschiffen würde;man erzählte sich von ungeheuren Schiffsrüstungen im Mittelmeere, man glaubte,daß nach Unterwerfung Arabiens der Zug gegen Carthago oder Italien beginnen würde. Bereits war eine neue Heeresordnung ins Leben getreten, die Flotte übte sich in täglichen Wettkämpfen auf dem breiten Strome von Babylon;

Kurz nach der Todtenfeier für Hephästion, so hatte der König bestimmt, sollten die Bewegungen beginnen, am vierten Juni das Landheer, am fünften die Flotte aufbrechen.Da erkrankte der König in der Nacht zum ersten Juni, er verschob die Abfahrt der Flotte um zwei Tage, in der Hoffnung, dann hergestellt zu sein;aber unvermindert nahm das Fieber zu, die Abwurde bis auf weiteres ausgesetzt, die Feldherren versammelten sich in den Vorräumen des Schlosses, die Hauptleute und Rottenführer standen im Burghofe Tag und Nacht;die Macedonier drängten sich zu den Thoren, sie verlangten ihren König noch einmal zu sehen; so zogen sie an seinem Lager vorüber, zu sprechen vermochte er nicht mehr. Er mochte ahnden, daß sein Tod nahe sei, er zog den Siegelring von seinem Finger und gab ihn an Perdikkas, den Leibwächter; Dies war das einzige Zeichen seines letzten Willens.

Am 11. Juni um die Abenddämmerung verschied er.

Droysen, Johann Gustav. Geschichte des Hellenismus. Vol 1: Geschichte der Nachfolger Alexanders, seiten 19-20.

Modernes Deutsch

Erstes Kapitel

323.

Alexanders Tod. — Die Leibwächter bestimmen die Erbfolge. — Wahl eines Reichsverwesers. — Das Fußvolk ruft Arrhidäus zum König aus. — Kampf zwischen Ritterschaft und Fußvolk. — Vertrag.

Perdikkas Chiliarch. — Aufruhr. — Meleagers Tod. — Erste Verteilung der Satrapien. — Beruhigung des Heeres. — Rückblick.

Es war im Frühling 323, als sich in Babylon, der Residenz des Königs Alexander, von allen Gegenden des ungeheuren Reiches her Matrosen, Schiffszimmerleute, Söldnerscharen, Reiterhaufen und Kriegsvolk von jeder Waffe und Art versammelten; man wusste, dass mit dem Sommer ein großer Feldzug gen Westen hin eröffnet werden sollte, dass die Flotte unter Nearchus’ Befehl Arabien umschiffen würde; man erzählte sich von ungeheuren Schiffsrüstungen im Mittelmeer, man glaubte, dass nach der Unterwerfung Arabiens der Zug gegen Karthago oder Italien beginnen würde. Bereits war eine neue Heeresordnung ins Leben getreten; die Flotte übte sich in täglichen Wettkämpfen auf dem breiten Strom von Babylon.

Kurz nach der Totenfeier für Hephästion, so hatte der König bestimmt, sollten die Bewegungen beginnen: am vierten Juni sollte das Landheer, am fünften die Flotte aufbrechen. Da erkrankte der König in der Nacht zum ersten Juni; er verschob die Abfahrt der Flotte um zwei Tage, in der Hoffnung, dann wiederhergestellt zu sein. Aber unvermindert nahm das Fieber zu; die Abfahrt wurde bis auf Weiteres ausgesetzt. Die Feldherren versammelten sich in den Vorräumen des Schlosses, die Hauptleute und Rottenführer standen im Burghofe Tag und Nacht; die Makedonen drängten sich zu den Toren, sie verlangten, ihren König noch einmal zu sehen. So zogen sie an seinem Lager vorüber; zu sprechen vermochte er nicht mehr. Er mochte ahnen, dass sein Tod nahe sei; er zog den Siegelring von seinem Finger und gab ihn an Perdikkas, den Leibwächter. Dies war das einzige Zeichen seines letzten Willens.

Am 11. Juni, um die Abenddämmerung, verschied er.

Αποτελέσματα της ανασκαφικής έρευνας στους Φιλίππους 2025

 

Η ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιεί η ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στους Φιλίππους, συνεχίστηκε το καλοκαίρι του 2025. Η ανασκαφική έρευνα ξεκίνησε με την ολοκλήρωση της ανασκαφής στη στοά που βρίσκεται στη νησίδα 7, νότια του νότιου decumanus – κύριου οδικού άξονα της πόλης. Στο νότιο τοίχο της στοάς αποκαλύφθηκε θύρα, με σωζόμενο in situ μαρμάρινο κατώφλι.

Η ανασκαφή συνεχίστηκε ανατολικά του νότιου decumanus. Εντοπίστηκε η συνέχεια της μαρμαροστρωμένης οδού, καθώς και το ανατολικό τμήμα του cardo, του κάθετου δρόμου, ο οποίος ορίζει το ανατολικό όριο της νησίδας 7. Ανατολικά του cardo εντοπίστηκαν δυο χώροι από την επόμενη, στα ανατολικά, οικοδομική νησίδα. Η έρευνα επικεντρώθηκε στην πλήρη αποκάλυψη του κρηναίου οικοδομήματος, που εντοπίζεται στο σημείο όπου συγκλίνουν οι δύο κύριες οδοί (βόρειος και νότιος deumanus). Φέτος εντοπίστηκε το σύνολο της επιφάνειας, την οποία καταλάμβανε το κρηναίο οικοδόμημα. Αποκαλύφθηκε, επιπλέον, μέρος της μαρμαρόστρωσης της πλατείας, η οποία διαμορφώθηκε στο σημείο σύγκλισης των δύο οδών. Εντοπίστηκαν πλήθος μαρμάρινων ανάγλυφων μελών, που διαμόρφωναν τα σημεία παροχής νερού: πρόκειται για μαρμάρινα καμπύλα θωράκια, που ενώνονταν σε κογχωτή διάταξη. Κατέστη δυνατή η επανατοποθέτηση δύο τεμαχίων στην αρχική τους θέση, πλαισιώνοντας το θωράκιο που σώζεται κατά χώραν.

Τα φετινά ευρήματα της ανασκαφής είναι, κυρίως, κεραμική, χάλκινα νομίσματα, μετάλλινα αντικείμενα και μια ακέραια μαρμάρινη λεκανίδα. Βρέθηκαν, επίσης, δύο θραύσματα επιγραφών σε λατινική γραφή. Οι επιγραφές κοσμούσαν το επιστύλιο, πιθανώς του κρηναίου, και αναφέρονται σε αυτό. Η πρώτη επιγραφή διασώζει, σε μια σειρά με κεφαλαία γράμματα, το εξής: PHILIP. Η δεύτερη επιγραφή σώζεται σε δυο σειρές, σε λατινική γραφή και κεφαλαία γράμματα: στην πρώτη σειρά σώζεται το εξής P·NYMP και στη δεύτερη σειρά REI·PVB.

Κατά την ανασκαφή του νότιου decumanus εντοπίστηκε, σε πολύ καλή κατάσταση, τμήμα μαρμάρινου λέοντα μεγάλων διαστάσεων. Συγκεκριμένα, σώζεται ακέραια η κεφαλή του, με την πλούσια κόμη του, και τμήμα του λαιμού και του σώματός του. Η κεφαλή είναι στραμμένη προς τη δεξιά πλευρά του. Τα χαρακτηριστικά της κεφαλής του λέοντα σώζονται σε άριστη κατάσταση.

Ο μαρμάρινος λέοντας αποτελεί το τελευταίο εντυπωσιακό γλυπτό που εντοπίστηκε, από όσα κοσμούσαν την κρήνη. Αν και πιθανώς εντάσσεται στην αυτοκρατορική εποχή, φαίνεται να μη συνανήκει με κανένα από τα γλυπτά που αποκαλύφθηκαν τις προηγούμενες χρονιές. Η παρατήρηση αυτή ενισχύει την εντύπωση ότι η κρήνη, αν και αποτελούμενη από αρχιτεκτονικά στοιχεία ρωμαϊκής περιόδου (όπως δείχνουν και οι λατινικές επιγραφές στα αρχιτεκτονικά μέλη) και γλυπτά της ίδιας εποχής, έχει αναμορφωθεί και διακοσμηθεί με μία συλλογή ετερόκλητων, μεταξύ τους, στοιχείων. Η πρακτική αυτή ταιριάζει καλύτερα με μια περίοδο ιστορικισμού, στις αρχές της μέσης βυζαντινής περιόδου, χρονολόγηση η οποία ενισχύεται από σημαντικά κατασκευαστικά στοιχεία της κρήνης, αλλά και το γεγονός ότι έχει στηθεί πάνω από τις πλάκες του χώρου σύγκλισης των δύο οδών. Το σημείο αυτό των δύο οδών είναι βέβαιο ότι έχει αναμορφωθεί κατά τον πρώιμο μεσαίωνα. Την ίδια εικόνα έχουμε και από το σύνολο των κινητών ευρημάτων.

Διευθύντρια της ανασκαφής είναι η ομότιμη καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ναταλία Πούλου και άμεσοι συνεργάτες ο αναπληρωτής καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αναστάσιος Τάντσης, καθώς και ο ομότιμος καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αριστοτέλης Μέντζος. Μέλη της ομάδας της ανασκαφής είναι οι υποψήφιοι διδάκτορες Βυζαντινής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Νικόλαος Θεοδωρίδης και Κωνσταντίνος – Μιχαήλ Γκανάτσας. Στην ανασκαφή συμμετείχαν προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές/φοιτήτριες του Τμήματος Ιστορίας – Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, μια προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ και μια προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχαιολογίας από το Πανεπιστήμιο Université Paris-Nanterre της Γαλλίας.

 Η ανασκαφή χρηματοδοτήθηκε με χορηγία από την εταιρεία RAYCAP.