Modern historians about Macedonia – Alexander Demandt

 

Die Makedonen, schon bei Herodot erwähnt, bewohnten ursprünglich nur den Osthang des Bermion im nördlichen Griechenland¹...

 

Dennoch waren sie nach Sprache und Religion Griechen⁹. Das auf dem Lande gesprochene Makedonisch (Makedonisti) ist ein nordwestgriechischer Dialekt, der nicht geschrieben wurde. Alexander rief einmal seinen Waffenträger «auf makedonisch»¹⁰.

Seite 56

Die antiken Makedonenkönige¹¹ betrachteten sich selbstverständlich als Griechen. Sie führten ihren Stamm auf Herakles und seine Mutter Alkmene aus Argos zurück¹² und nannten sich «Argeaden»¹³. Die Köpfe von Herakles und seinem Vater Zeus zierten demgemäß die Münzen der Makedonen. Die angenommene Herkunft ihrer Könige aus Argos beruht vermutlich auf einer ideologisch motivierten Verwechslung mit dem makedonischen Ort Argos Orestikon¹⁴. 

Eine Abstammung vom «König der Götter und Menschen» beanspruchten die Argeaden nicht allein, sondern ebenso die Könige von Sparta, aber auch Julius Caesar, der sich von Venus, der Tochter Juppiters, herleitete. Stammbaumfiktionen finden sich in Griechenland auch sonst¹⁵, ebenso bei den Achämeniden (S. 35) – und nicht nur bei ihnen.

seite 57

 

Auf dem Rückweg von Korinth nach Makedonien soll Alexander einen Abstecher nach Delphi gemacht haben. Plutarch berichtet, daß es gerade die «stillen Tage» gewesen seien, an denen das Orakel Apollons stumm war. Dennoch habe Alexander einen Spruch gefordert. 

Als die Pythia sich weigerte, habe Alexander sie persönlich in den Tempel geschleppt, worauf sie erklärt habe: «Du bist unbesiegbar, mein Kind.» Daraufhin habe Alexander die Priesterin losgelassen und gesagt, er hätte nun die Prophezeiung gehört, die er sich erwünscht habe¹²³. «Der Unbesiegbare» – anikētos war der erste Beiname Alexanders, er wurde ihm schon zu Lebzeiten verliehen¹²⁴

seite 96

Demandt, Alexander. Alexander der Grosse: Leben und Legende. München: C. H. Beck, 2009 

Η Επέτειος των 2.357 χρόνων της Αλεξάνδρειας!

 

Η Επέτειος των Επετείων στην Αλεξάνδρεια πλησιάζει. Η νύφη της Μεσογείου, η Πόλη του Μεγαλέξανδρου γιορτάζει τα 2.357 χρόνια ιστορίας της. Ιδρυθείσα από τον Μακεδόνα στρατηλάτη το 331 π.Χ. αποτελεί την δεύτερη Πόλη της Αιγύπτου με ένα παρελθόν που την έχει καταστήσει σύμβολο πολυπολιτισμικού χαρακτήρα, γνωστή για τη βιβλιοθήκη της, την ευρωπαϊκή της αύρα και τα μεσογειακά της τοπία.

Είναι η Πόλη της φιλοσοφίας, των γραμμάτων, των τεχνών, των επιστημών, της πολυθρησκευτικής συνύπαρξης και ένα πνευματικό κέντρο από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα. Η θεμελίωσή της, πραγματοποιήθηκε κατά την επίσκεψη του Αλεξάνδρου στην Αίγυπτο μετά την κατάκτηση της Φοινίκης, σχεδιάζοντας μια πόλη που θα καθιερωνόταν ως η σπουδαιότερη οικονομική και πολιτιστική δύναμη της ελληνιστικής περιόδου. Στην ακμή της ισοδυναμούσε με το μεγαλύτερο οικονομικό κέντρο ολόκληρης της Βόρειας Αφρικής και μία από τις επιφανέστερες εστίες πολιτισμού του κόσμου, διάσημη όχι μόνο για τη βιβλιοθήκη της, αλλά και για τον φάρο της, ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου, κτισμένο στο ομώνυμο νησί.

Γι’ αυτό και η Αλεξάνδρεια ενδύεται τα γιορτινά της και την Παρασκευή 24 Απριλίου 2026, θα βιώσουμε την χαρά, την τιμή και την  υπερηφάνεια, αρχής  γενομένης  με την εκδήλωση που  θα συμπεριλαμβάνει τη Παρέλαση στις 10 π.μ. από το Ελληνορωμαϊκό Μουσείο μέχρι το άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όπου και θα κατατεθεί στεφάνι στο άγαλμα του ιδρυτή της πόλης μας.

Ακολούθως στην Βιβλιοθήκη θα απολαύσουμε  το Αβερώφειο Γυμνάσιο – Λυκείο, ενώ από τις 2 μ.μ. θα πραγματοποιηθεί η κεντρική εκδήλωση επίσης στην Αλεξανδρινή Βιβλιοθήκη.

Η εκδήλωση έχει τεθεί  υπό την αιγίδα του Κυβερνήτη της Αλεξάνδρειας, του Πρέσβη της Ελλάδος στην Αίγυπτο και του Διευθυντή της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας.

Η Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας,  συμμετέχει στην συνδιοργάνωση με το Κυβερνείο της Αλεξάνδρειας, το Γενικό Προξενείο της Ελλάδος στην Αλεξάνδρεια, την Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, την Αρχαιολογική Εταιρεία της Αλεξάνδρειας, το Ελληνικό Ινστιτούτο Έρευνας Αλεξανδρινού Πολιτισμού και το Rotary.

Ήδη κυκλοφορούν διώροφα λεωφορεία που διαφημίζουν την Επέτειο, δείγμα του υψηλού ενδιαφέροντος του Κυβερνείου της Αλεξάνδρειας και παράλληλα ως ένα γεγονός, που προσδίδει ισχυρό συμβολισμό στην τιμητική εορταστική  ατμόσφαιρα της αλεξανδρινής Πόλης!

GregChaliakopoulos,Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας

Excavations at Alexander the Great's rediscovered city in Iraq postponed due to war

 

The walls of the ancient city of Alexandria 

Excavations at an ancient “lost” city in Iraq recently rediscovered by archaeologists have been postponed due to the ongoing war in the region, Stefan Hauser, an archaeology professor at the University of Konstanz in Germany, tells The Art Newspaper. The city, named Alexandria on the Tigris—located near Basra, close to the border with Iran—was founded by Alexander the Great, the king of the ancient Greek kingdom of Macedon, in 324 BC. The results of recent research on the site were published by the University of Konstanz in January.

Hauser calls the "ill-advised" Israeli and US attack on Iran "a complete catastrophe" in many respects. "The Iraqi airspace is closed and there is hardly any other way to enter or leave the country. We were planning a campaign of geophysical work which had to be postponed. If we are lucky, we can apply again for autumn," he says.

Given the geography of the site itself—flat, with the ruins below ground—the potential for the remains to be damaged in any conflict is low. However, the site was formerly used as a military camp and its wall as part of the second defensive line in the Iran-Iraq War (1980-89), Hauser says. "Mary Shepperson did a great study on this in which she documented 2,000 changes to the site's surface due to trenches [and] tank protection," he adds.

The University of Baghdad and the Iraqi Antiquities Authority had been planning a major conference for the end of March, the 71st Rencontre assyriologique internationale, which has now been cancelled due to the "security situation", according to its website. During the current conflict, at least 82 people have been killed in Iraq and dozens injured, according to Iraqi health authorities.

 

Alexandria on the Tigris

 

Drone imagery and geophysical surveys have revealed that Alexandria on the Tigris was a key regional trade hub. Subsequent analysis using a cesium magnetometer—an instrument capable of non-invasively detecting anomalies in the Earth’s magnetic field caused by buried structures—identified four main civic areas of what turned out to be a giant metropolis across some 500km: a residential district, a palace, a river port with workshops and an agricultural irrigation system.

Abandoned in the third century when the Tigris River changed its course and sedimentation restricted port access, Alexandria on the Tigris was also known as Antiocheia in Susiana and subsequently Charax Spasinou (the rampart of Hyspaosines) after its re-establishment by a local ruler. The city languished in the desert until the mid-20th century when the researcher John Hansman reviewed aerial photographs and connected vestigial structures in an area known as Jebel Khayyaber, near Basra, and a description of Alexandria on the Tigris written in the first century by the Roman author Pliny the Elder.

Columns from a palace on the site of Alexandria on the Tigris 

Ongoing political and security issues, especially the Iran-Iraq War, made further research difficult. Then in 2014, the British researchers Jane Moon, Robert Killick and Stuart Campbell were allowed to access the site, albeit under tight security. They invited Hauser—one of the few experts in post-cuneiform Near Eastern archaeology—to join them.

A long history of neglect around the study of this historic period has compounded accessibility issues, according to Hauser, who is leading the Alexandria on the Tigris project. “When the various academic disciplines developed, the period between the end of cuneiform—more or less mid-first millennium BC and the advent of Islam—was sidelined," he explains.

Hauser says this has changed in recent years, with a growing interest in post-cuneiform Near Eastern archaeology globally. However, he believes that the Arsacid (or "Parthian") empire—which lasted from 250 BC-226 AD and was “the eastern equivalent/partner/sometimes enemy to Rome between 140 BC and 226 AD"—has often been misinterpreted as having poor internal organisation. Excavating Alexandria on the Tigris, the capital of one of its core provinces, will “help to validate its structure”, Hauser tells The Art Newspaper.

It is hoped that when further work in Alexandria on the Tigris is able to resume it “can and should help to rebalance our historical perspective" on the Arsacid Empire, Hauser says. "As a kind of reality test, it helps to demonstrate the might and organisation of the Arsacid Empire (the great unknown in the history of the Near East) and illustrates the intense connectivity of long-distance trade in antiquity—which, indeed, was the reason for Alexander to found this city in the first place.”

Hadani Ditmars,The Art Newspaper

AUTH Radio:Μύθοι και πραγματικότητες γύρω από τον Μέγα Αλέξανδρο

 

Γιατί η αρχαία ιστορία εξακολουθεί να μας αφορά στον 21ο αιώνα; Και τι είναι τελικά μύθος και τι πραγματικότητα γύρω από τον Μέγα Αλέξανδρο;

Στο πρώτο επεισόδιο της εκπομπής «Η Κλειώ στον αέρα» του AUTH Radio, ο Στράτος Δορδανάς συζητά με τον καθηγητή Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας του ΑΠΘ Ιωάννη Ξυδόπουλο για τη διαχρονική γοητεία της αρχαιότητας και για την ιστορική προσωπικότητα που σημάδεψε την παγκόσμια ιστορία: τον Μέγα Αλέξανδρο.

Η συζήτηση ξεκινά από τη σημασία της αρχαίας ιστορίας στον σύγχρονο κόσμο και από το πώς κείμενα όπως το έργο του Θουκυδίδη εξακολουθούν να διδάσκονται ακόμη και σε στρατιωτικές σχολές διεθνώς. Στη συνέχεια εξετάζεται γιατί ο Αλέξανδρος παραμένει μια μοναδική προσωπικότητα της ιστορίας και πώς το έργο και η κληρονομιά του διαμόρφωσαν τον ελληνιστικό κόσμο.

Παράλληλα, αναλύονται οι μύθοι που δημιουργήθηκαν γύρω από το πρόσωπό του, η χρήση του στη δημόσια ιστορία και στην πολιτική ρητορική, αλλά και η μεγάλη συζήτηση για τον τάφο του. Η εκπομπή φωτίζει επίσης τη σημασία της νέας Έδρας Μεγάλου Αλεξάνδρου στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ και τον τρόπο με τον οποίο η πανεπιστημιακή έρευνα συμβάλλει στην κατανόηση της αρχαίας ιστορίας.

Μια συζήτηση για τη σχέση μύθου και ιστορίας, για την πολιτισμική κληρονομιά του ελληνιστικού κόσμου και για το πώς η ιστορική γνώση βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τον σύγχρονο κόσμο.

Η συζήτηση:

00:00 Εισαγωγή στο AUTH Radio και την εκπομπή «Η Κλειώ στον αέρα»

00:40 Η σημασία της ιστορίας στον σύγχρονο κόσμο

01:59 Γιατί η αρχαία ιστορία εξακολουθεί να μας αφορά σήμερα

03:34 Θουκυδίδης και «το δίκαιο του ισχυρού» στη σύγχρονη πολιτική

04:45 Γιατί οι νέοι ενδιαφέρονται για την ιστορία

13:02 Μύθοι και πραγματικότητες γύρω από τον Μέγα Αλέξανδρο

19:43 Γιατί ο Αλέξανδρος είναι μοναδική ιστορική προσωπικότητα

21:26 Τι σημαίνει ο Αλέξανδρος για τον σύγχρονο κόσμο

22:54 Η πολιτική και ιδεολογική χρήση του Αλέξανδρου

24:35 Η ιστορική συζήτηση για τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου

27:59 Η νέα Έδρα Μεγάλου Αλεξάνδρου στο ΑΠΘ

34:45 Η κληρονομιά του ελληνιστικού κόσμου

 

AUTH Radio  εδώ

 Το AUTH Radio είναι το πανεπιστημιακό ψηφιακό ραδιόφωνο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και λειτουργεί ως ένας ανοιχτός χώρος έκφρασης, γνώσης και δημιουργικού διαλόγου μέσα στην πανεπιστημιακή κοινότητα.

 

Μέσα από σύγχρονες μορφές ψηφιακής μετάδοσης, όπως podcasts και vidcasts, το AUTH Radio φιλοδοξεί να αποτελέσει μια δυναμική πλατφόρμα επικοινωνίας που φέρνει κοντά φοιτητές, διδάσκοντες, ερευνητές και φίλους του πανεπιστημίου.

 Οι εκπομπές του AUTH Radio σχεδιάζονται και υλοποιούνται από φοιτητές και καθηγητές του ΑΠΘ.

 Στόχος του AUTH Radio είναι να αναδείξει τη γνώση που παράγεται στο πανεπιστήμιο και να ενισχύσει τον διάλογο ανάμεσα στις επιστήμες και την κοινωνία.

Geschichte Alexanders des Großen - Johann Gustav Droysen

 

"Ωσπερ θεόν ἐν ἀνθρώποις εἰκός εἶναι τόν τοιοῦτον . . . . Κατά  δέ τῶν τοιούτων οὐκ ἔστι νόμος· αὐτοί γάρ εἰσι νόμος. 

Aristoteles

Mein lieber Freund,

Hat mir seit Jahren dies Buch vom Alexander bei mancher Mühe und mancher Besorgniß, das Rechte würdig zu sagen, viele und stets neue Freude gewährt, so mag es mir jetzt zum Schlusse die noch bereiten, es Dir zu widmen mit dem einen Wunsche, daß es Dir meiner herzlichen Liebe ein Zeugniß sei. Vielleicht, daß mir spätere Arbeiten besser gelingen, lieber wird mir nicht leicht eine sein, als diese, von der ich wohl weiß, daß ich mit ihr von den schönen Jahren der Jugend Abschied nehme; Dir aber wollte ich geben, was mir das Liebste ist.

Da Du weißt, daß ich die Geschichte Alexanders in der Absicht, die Zeit der Diadochen und weiter die des Hellenismus zu bearbeiten, entworfen habe, so wirst Du es nicht unrecht finden, wenn ich sie nicht als Monographie noch als Biographie behandle, sondern den großen Mann, der Ansicht gewiß, daß seine Persönlichkeit nur das Organ seiner That, seine That nur der erste Impuls einer Wirkung auf Jahrhunderte ist, in seiner geschichtlichen Größe darzustellen versucht habe.

Vieles Andere hätte ich vor Dir noch zu rechtfertigen, oder auch Deiner Nachsicht zu empfehlen: doch da ich deren gewiß bin, so will ich auch das nicht zu beschönigen versuchen, was sich nicht selbst vertritt. Findest Du aber in den Noten verhältnißmäßig wenig citirt, von den Iskandersagen Unbedeutendes, von mittelalterlichen Traditionen gar nichts benutzt, von neueren Historikern fast nur St. Croix erwähnt, so wolle nicht das eine oder andere Uebelste meinen, es sei Fahrlässigkeit oder Mißachtung. Vergiß es lieber, wie oft ich auf der Bibliothek, Dir damals noch ein Fremder, mit meinem Fragen und Suchen nach Büchern und wieder Büchern deine Geduld zu versuchen genöthigt war. Daß ich von allen nur wenige genannt habe, dazu zwang mich der schon zu große Umfang des Buches; Alles, was irgend entbehrlich war, mußte über Bord geworfen werden; ein Schicksal, das ich selbst den Tabellen der Chronologie, der Satrapien und des Heerwesens, so wie den Stammtafeln Persischer und Macedonischer Familien nicht habe ersparen können.

 

Berlin, den 24. December 1833

 Joh. Gust. Droysen.

Modernes Deutsch

Mein lieber Freund,

 Hat mir seit Jahren dies Buch vom Alexander bei mancher Mühe und mancher Besorgnis, das Rechte würdig zu sagen, viele und stets neue Freude gewährt, so mag es mir jetzt zum Schlusse die noch bereiten, es Dir zu widmen mit dem einen Wunsche, dass es Dir meiner herzlichen Liebe ein Zeugnis sei. Vielleicht, dass mir spätere Arbeiten besser gelingen, lieber wird mir nicht leicht eine sein, als diese, von der ich wohl weiß, dass ich mit ihr von den schönen Jahren der Jugend Abschied nehme; Dir aber wollte ich geben, was mir das Liebste ist.

Da Du weißt, dass ich die Geschichte Alexanders in der Absicht, die Zeit der Diadochen und weiter die des Hellenismus zu bearbeiten, entworfen habe, so wirst Du es nicht unrecht finden, wenn ich sie nicht als Monographie noch als Biographie behandle, sondern den großen Mann, der Ansicht gewiß, dass seine Persönlichkeit nur das Organ seiner Tat, seine Tat nur der erste Impuls einer Wirkung auf Jahrhunderte ist, in seiner geschichtlichen Größe darzustellen versucht habe.

Vieles Andere hätte ich vor Dir noch zu rechtfertigen, oder auch Deiner Nachsicht zu empfehlen: doch da ich deren gewiss bin, so will ich auch das nicht zu beschönigen versuchen, was sich nicht selbst vertritt. Findest Du aber in den Noten verhältnismäßig wenig zitiert, von den Iskandersagen Unbedeutendes, von mittelalterlichen Traditionen gar nichts benutzt, von neueren Historikern fast nur St. Croix erwähnt, so wolle nicht das eine oder andere Übelste meinen, es sei Fahrlässigkeit oder Missachtung. Vergiss es lieber, wie oft ich auf der Bibliothek, Dir damals noch ein Fremder, mit meinem Fragen und Suchen nach Büchern und wieder Büchern deine Geduld zu versuchen genötigt war. Dass ich von allen nur wenige genannt habe, dazu zwang mich der schon zu große Umfang des Buches; Alles, was irgend entbehrlich war, musste über Bord geworfen werden; ein Schicksal, das ich selbst den Tabellen der Chronologie, der Satrapien und des Heerwesens, sowie den Stammtafeln persischer und mazedonischer Familien nicht habe ersparen können.

 

Berlin, den 24. Dezember 1833

 

Joh. Gust. Droysen.

 

Droysen, Johann Gustav. Geschichte Alexanders des Großen. Hamburg: F. Perthes, 1833.

 

👉Geschichte des Hellenismus - Johann Gustav Droysen

Geschichte des Hellenismus - Johann Gustav Droysen

Erstes Kapitel. 323.

Alexanders Tod. — Die Leibwächter bestimmen die Erbfolge. — Wahl eines Reichsverwesers. — Das Fußvolk ruft Arrhidäus zum Könige aus. — Kampf zwischen Ritterschaft und Fußvolk. — Vertrag.

Perdikkas Chiliarc. — Aufruhr. — Meleagers Tod. — Erste Verteilung der Satrapien. — Beruhigung des Heeres. — Rückblick.

 

Es war im Frühling 323,als sich in Babylon,der Residenz des Königs Alexander,von allen Gegenden des ungeheuren Reiches her Matrosen,Schiffszimmerleute,Söldnerscharen,Reuterhaufen Kriegsvolk von jeder Waffe und Art versammelte;

man wußte, daß mit dem Sommer ein großer Feldzug gen Westen hin eröffnet werden, daß die Flotte unter Nearchus Befehl Arabien umschiffen würde;man erzählte sich von ungeheuren Schiffsrüstungen im Mittelmeere, man glaubte,daß nach Unterwerfung Arabiens der Zug gegen Carthago oder Italien beginnen würde. Bereits war eine neue Heeresordnung ins Leben getreten, die Flotte übte sich in täglichen Wettkämpfen auf dem breiten Strome von Babylon;

Kurz nach der Todtenfeier für Hephästion, so hatte der König bestimmt, sollten die Bewegungen beginnen, am vierten Juni das Landheer, am fünften die Flotte aufbrechen.Da erkrankte der König in der Nacht zum ersten Juni, er verschob die Abfahrt der Flotte um zwei Tage, in der Hoffnung, dann hergestellt zu sein;aber unvermindert nahm das Fieber zu, die Abwurde bis auf weiteres ausgesetzt, die Feldherren versammelten sich in den Vorräumen des Schlosses, die Hauptleute und Rottenführer standen im Burghofe Tag und Nacht;die Macedonier drängten sich zu den Thoren, sie verlangten ihren König noch einmal zu sehen; so zogen sie an seinem Lager vorüber, zu sprechen vermochte er nicht mehr. Er mochte ahnden, daß sein Tod nahe sei, er zog den Siegelring von seinem Finger und gab ihn an Perdikkas, den Leibwächter; Dies war das einzige Zeichen seines letzten Willens.

Am 11. Juni um die Abenddämmerung verschied er.

Droysen, Johann Gustav. Geschichte des Hellenismus. Vol 1: Geschichte der Nachfolger Alexanders, seiten 19-20.

Modernes Deutsch

Erstes Kapitel

323.

Alexanders Tod. — Die Leibwächter bestimmen die Erbfolge. — Wahl eines Reichsverwesers. — Das Fußvolk ruft Arrhidäus zum König aus. — Kampf zwischen Ritterschaft und Fußvolk. — Vertrag.

Perdikkas Chiliarch. — Aufruhr. — Meleagers Tod. — Erste Verteilung der Satrapien. — Beruhigung des Heeres. — Rückblick.

Es war im Frühling 323, als sich in Babylon, der Residenz des Königs Alexander, von allen Gegenden des ungeheuren Reiches her Matrosen, Schiffszimmerleute, Söldnerscharen, Reiterhaufen und Kriegsvolk von jeder Waffe und Art versammelten; man wusste, dass mit dem Sommer ein großer Feldzug gen Westen hin eröffnet werden sollte, dass die Flotte unter Nearchus’ Befehl Arabien umschiffen würde; man erzählte sich von ungeheuren Schiffsrüstungen im Mittelmeer, man glaubte, dass nach der Unterwerfung Arabiens der Zug gegen Karthago oder Italien beginnen würde. Bereits war eine neue Heeresordnung ins Leben getreten; die Flotte übte sich in täglichen Wettkämpfen auf dem breiten Strom von Babylon.

Kurz nach der Totenfeier für Hephästion, so hatte der König bestimmt, sollten die Bewegungen beginnen: am vierten Juni sollte das Landheer, am fünften die Flotte aufbrechen. Da erkrankte der König in der Nacht zum ersten Juni; er verschob die Abfahrt der Flotte um zwei Tage, in der Hoffnung, dann wiederhergestellt zu sein. Aber unvermindert nahm das Fieber zu; die Abfahrt wurde bis auf Weiteres ausgesetzt. Die Feldherren versammelten sich in den Vorräumen des Schlosses, die Hauptleute und Rottenführer standen im Burghofe Tag und Nacht; die Makedonen drängten sich zu den Toren, sie verlangten, ihren König noch einmal zu sehen. So zogen sie an seinem Lager vorüber; zu sprechen vermochte er nicht mehr. Er mochte ahnen, dass sein Tod nahe sei; er zog den Siegelring von seinem Finger und gab ihn an Perdikkas, den Leibwächter. Dies war das einzige Zeichen seines letzten Willens.

Am 11. Juni, um die Abenddämmerung, verschied er.

Κ.Π.Καβάφης,«Στα 200 π.Χ.»

Το ποίημα «Στα 200 π.Χ.» είναι το προτελευταίο που δημοσίευσε ο Κ.Π. Καβάφης (1931) και φανερώνει την ειδική σχέση του ποιητή με την ιστορία. Πρόκειται για ένα φανταστικό μονόλογο ενός Έλληνα ο οποίος ζει στα 200 π.Χ. στις περιοχές του «νέου» κόσμου που σχηματίστηκε από τις εκστρατείες του Μ. Αλεξάνδρου.

 O ομιλητής διαβάζει αρχικά την επιγραφή που συνόδευε τα λάφυρα από τη μάχη του Γρανικού, τα οποία αφιέρωσε ο Μ. Αλέξανδρος στον Παρθενώνα: 

ΑΛΕΞΑΝΔΡOΣ ΦΙΛΙΠΠOΥ ΚΑΙ OΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΛΗΝ ΛΑΚΕΔΑΙΜOΝΙΩΝ ΑΠO ΤΩΝ ΒΑΡΒΑΡΩΝ ΤΩN TΗΝ ΑΣΙΑΝ ΚΑΤOΙΚOΥΝΤΩΝ. 

Στη συνέχεια κάνει μια επισκόπηση των ιστορικών γεγονότων που συντελέστηκαν πριν από 130 χρόνια, σχολιάζοντας ειρωνικά την άρνηση των Λακεδαιμονίων να συμμετάσχουν στη λαμπρή πανελλήνια εκστρατεία εναντίον των Περσών, με τη δικαιολογία ότι η σπαρτιατική παράδοση τους εμπόδιζε να πάρουν μέρος σε εκστρατεία στην οποία δεν ήταν οι ίδιοι αρχηγοί.

«Αλέξανδρος Φιλίππου και οι Έλληνες πλην Λακεδαιμονίων»

 

Μπορούμε κάλλιστα να φανταστούμε

πως θ' αδιαφόρησαν παντάπασι* στην Σπάρτη

για την επιγραφήν αυτή. «Πλην Λακεδαιμονίων»,

μα φυσικά. Δεν ήσαν οι Σπαρτιάται

για να τους οδηγούν και για να τους προστάζουν

σαν πολυτίμους υπηρέτας. Άλλωστε

μια πανελλήνια εκστρατεία χωρίς

Σπαρτιάτη βασιλέα γι' αρχηγό

δεν θα τους φαίνονταν πολλής περιωπής*.

Α βεβαιότατα «πλην Λακεδαιμονίων».

 

Είναι κι αυτή μια στάσις. Νιώθεται*.

 

Έτσι, πλην Λακεδαιμονίων στον Γρανικό·

και στην Ισσό μετά· και στην τελειωτική

την μάχη, όπου εσαρώθη* ο φοβερός στρατός

που στ' Άρβηλα συγκέντρωσαν οι Πέρσαι:

που απ' τ' Άρβηλα ξεκίνησε για νίκην, κι εσαρώθη.

 

Κι απ' την θαυμάσια πανελλήνιαν εκστρατεία

την νικηφόρα, την περίλαμπρη,

την περιλάλητη, την δοξασμένη

ως άλλη δεν δοξάσθηκε καμιά,

την απαράμιλλη*: βγήκαμ' εμείς·

ελληνικός καινούριος κόσμος, μέγας.

 

Εμείς· οι Αλεξανδρείς, οι Αντιοχείς,

οι Σελευκείς, κι οι πολυάριθμοι

επίλοιποι* Έλληνες Αιγύπτου και Συρίας,

κι οι εν Μηδία, κι οι εν Περσίδι, κι όσοι άλλοι.

Με τες εκτεταμένες επικράτειες*,

με την ποικίλη δράση των στοχαστικών προσαρμογών*.

Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά*

ως μέσα στην Βακτριανή την πήγαμεν, ως τους Ινδούς.

 

Για Λακεδαιμονίους να μιλούμε τώρα!

 

Κ.Π. Καβάφης, Ποιήματα, τόμ. 2, Ίκαρος

 

*παντάπασι: εντελώς *περιωπή: σπουδαιότητα *νιώθεται: μπορεί να γίνει κατανοητή, εξηγείται *εσαρώθη: διαλύθηκε, εξοντώθηκε *απαράμιλλη: ασυναγώνιστη *επίλοιπος: υπόλοιπος *εκτεταμένες επικράτειες...των στοχαστικών προσαρμογών: οι στίχοι αναφέρονται στις νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν με τη δημιουργία των μεγάλων ελληνιστικών βασιλείων και την ανάμιξη των πολιτισμών, μέσα στις οποίες, στοχαστικά, αναπροσαρμόστηκε ο νέος ελληνικός κόσμος *Κοινή Ελληνική Λαλιά: η ελληνική γλώσσα που καθιερώθηκε και διαδόθηκε στις χώρες της Ανατολής

Κείμενα  Νεοελληνικής Λογοτεχνίας,Γ΄ Γυμνασίου

“Alexander the Great: Back to Egypt” Exhibition at the Bibliotheca Alexandrina

 

The Bibliotheca Alexandrina is hosting a collection of artworks by Greek expatriate artist and architect Makis Warlamis (1942-2016) on Alexander the Great, in an exhibition entitled "Alexander the Great: Back to Egypt," from 13 December 2025 to 17 January 2026, in the Library's East Exhibition Hall.

Fifty-three works of art will be on display, including 40 large-scale paintings, 12 bronze and ceramic sculptures, and “Beit Bendar,” which is an impressive original woodwork.

In parallel with the exhibition, a number of events related to Alexander and the Hellenistic period will be held, including educational activities for children of different ages with the aim of connecting them with the history of the city and the library.

After being displayed in other venues, this art collection will continue its journey to convey Alexander's enduring message of tolerance, creative coexistence, and cooperation among peoples. This cultural event reveals the vast potential that art opens up on both the political and economic levels, creating unique relationships of interest and trust with the Near and Middle East, where shared historical monuments and admiration for the Macedonian king remain present to this day.

 

The exhibition is held at the Bibliotheca Alexandrina under the patronage of the Greek Embassy in Cairo, the Greek Ministries of Defense, Foreign Affairs, and Interior, Aristotle University of Thessaloniki, and the National Academy of Sciences.

Modern historians about Macedonia – Ernst Badian

 

“Philip II, at least from the time of his victory over Phocis,Athens, and their allies in 346, prepared to proclaim himself the champion of a United Greece against the barbarians”

Ernst Badian,“The Cambringe history of Iran”,Volume 2,page 421 

In autumn 338 Philip won the battle of Chaeronea against Thebes and Athens, With no one left who could hopeto resist him, he settled matters throughout Greece and the next year united the Greeks ( except for Sparta) in a common peace and alliance, leaving him (as commander – in – chief) in effective control.

Ernst Badian,“The Cambringe history of Iran”,Volume 2,page 422

Νίκολας Χάμοντ:Μέγας Αλέξανδρος,Ένας Ιδιοφυής

 

Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη,μοναρχία ήταν το πολίτευμα ανθρώπων τόσο ηλίθιων που δεν μπορούσαν να κυβερνηθούν μόνοι τους.

Οι  πόλεις κράτη από την άλλη ,με την εξαίρεση της Σπάρτης είχαν απαλλαγεί αιώνες τώρα από την μοναρχία,κυβερνιόταν από δημοκρατικές ή ολιγαρχικές κυβερνήσεις και οι πολίτες τους ήταν εξαιρετικά αυτοδύναμες προσωπικότητες.

Νίκολας Χάμοντ,Μέγας Αλέξανδρος,Ένας Ιδιοφυής,Μαλλιάρης παιδεία,σελ.29

Η κατάσταση στα Βαλκάνια δεν ήταν και πολύ ασφαλής.Οδρύσες και Σκύθες είχαν ηττηθεί πρόσφατα,ενώ οι Τριβαλλοί ήταν ανίκητοι ακόμη.Παρ' όλα αυτά ο Φίλιππος ήταν βέβαιος για την επιτυχία του εγχειρήματος για το καλό του ελληνόφωνου κόσμου και ειδικότερα της Μακεδονίας.

Νίκολας Χάμοντ,Μέγας Αλέξανδρος,Ένας Ιδιοφυής,Μαλλιάρης παιδεία,σελ.41

Η παρατήρηση του "Αν δεν ήμουν ο Αλέξανδρος,θα ήθελα να ήμουν ο Διογένης", έκρυβε την σημασία "αν δεν ήμουν ήδη βασιλιάς των Μακεδόνων,πρόεδρος της Θεσσαλίας,ο πρώτος των Αμφικτυόνων και ηγεμόνας του Κοινού των Ελλήνων..."

Νίκολας Χάμοντ,Μέγας Αλέξανδρος,Ένας Ιδιοφυής,Μαλλιάρης παιδεία,σελ.52 

Τέλος του θέρους ο Αλέξανδρος οδήγησε τον στρατό του νότια προς την χώρα των Αγριάνων ( γύρω από την σημερινή Σόφια) και προς τους Παίονες (γύρω από τα σημερινά Σκόπια).

Νίκολας Χάμοντ,Μέγας Αλέξανδρος,Ένας Ιδιοφυής,Μαλλιάρης παιδεία,σελ.58

Ιστορία της Μακεδονίας - Νίκολας Χάμοντ

 

Οι αντιπρόσωποι των κρατών –μελών της κοινής ειρήνης,που είχαν δράσει εναντίον του Φιλίππου,είχαν συγκεντρωθεί στην Κόρινθο.Απαντώντας στην ευγλωτία και στην πειθώ ενός εικοσάχρονου νέου αλλά και πιεζόμενοι από τον Μακεδονικό στρατό και τις δυνάμεις των βορείων Ελλήνων, οι εκπρόσωποι ψήφισαν ομόφωνα να ανακηρυχτεί ηγεμόνας ο Αλέξανδρος και να προωθήσουν την εκστρατεία όλων εναντίον της Περσίας (Δ.Σ. 17.4.9 και Πολύβιος 9.33.7).

Οι ως τότε διαφωνούντες στην Πελοπόννησο δικαιολογήθηκαν.Μόνο η Σπάρτη έμεινε,όπως και πριν έξω από την συμμαχία των Ελλήνων και διακήρυξε με περηφάνια ότι δεν ήταν φτιαγμένη για να ηγεμονεύεται,αλλά για να ηγεμονεύει.

 

Καθώς κανείς δεν έδειξε διάθεση να ηγεμονευθεί από τη Σπάρτη,ο Αλέξανδρος,σοφά ποιών,την άφησε στην ησυχία της.

Η ηγεμονία που είχε εκείνη κάποτε ασκούνταν τώρα από την Μακεδονία.

Νίκολας Χάμοντ,Ιστορία της Μακεδονίας,γ' τόμος:Περίοδος από το 336 έως το 167 π.Χ,σελ.24

Modern historians about Macedonia – N.G.L Hammond & F.W.Walbank

The members of the Council of the Greek League whoo had acted in Philip’s time were assembled at Corinth; in response to an eloquent and peruasive speech by Alexander a young man of twenty,but backed by the Macedonian army and force of northern Greeks, the Councillors all voted to appoint him hegemon and proceed with the joint campaign against Persia( D.S. 17.4.9 and Plb 9.33.7).

Dissidedents in the Peloponnese apologized.Only Sparta stayed,as before out of the Greek League.She declared proudly that it was her way not to be led,but lead.As no one showed any desire to be led by Sparta,Alexander wisely let her be.

The hegemony she had once had was exercised now by Macedonia.

N.G.L.Hammond & F.W.Walbank,A History of Macedonia:Volume III: 336-167 B.C.,page 16  

Modern historians about Macedonia – Elizabeth Donnelly Carney

 

Macedonian monarchy despite its origins in the remote border regions of the Greek world,had a very broad impact and influence on the political institutions of the rest of the ancient world.

The part royal women played in Macedonian monarchy had a similary long life in political history.

The conquests of Philip II (359-356 B.C) and those of his son,Alexander III,commonly know as Alexander the Great(336 -323),built an empire that stretched from northern Greece to the borders of modern India.

 

Elizabeth Donnelly Carney,Women and Monarchy in Macedonia,University of Oklahoma Press,page 4

Ο Μέγας Αλέξανδρος αντιμετωπίζει το τρικέρατο κτήνος

 

Το εικονογραφημένο μεσαιωνικό χειρόγραφο της «Μυθιστορίας του Αλεξάνδρου» με τις φανταστικές αφηγήσεις για τον Μακεδόνα στρατηλάτη παρουσιάζεται στο Μουσείο Getty

 

Γίγαντες, δράκοι, αγριόχοιροι, λιοντάρια αλμπίνο και κάτι γιγάντια καβούρια. Μα καλά, με τους Πέρσες δεν τα έβαλε ο Μέγας Αλέξανδρος; Ναι, αλλά η μυθολογία που δημιούργησε ως ο μέγιστος των στραταρχών, ο οποίος μάλιστα έφτασε στα άγνωστα πέρατα του γνωστού κόσμου, τον ήθελε να επιτυγχάνει κατορθώματα αδιανόητα, να αντιμετωπίζει εχθρούς που δεν έβαζε ο νους του απλού ανθρώπου. Σαν αυτά που περιλαμβάνονται στην περίφημη «Μυθιστορία του Αλεξάνδρου», ένα συμπίλημα αρχαίων και μεσαιωνικών αφηγήσεων για τον Μακεδόνα στρατηλάτη, που προφανώς δεν αποτελεί ακριβώς ιστορική πηγή, αλλά απολαυστικό ανάγνωσμα γεμάτο θρυλικά ανδραγαθήματα.

Το Μουσείο Getty απέκτησε πρόσφατα ένα εντυπωσιακά εικονογραφημένο, μεσαιωνικό χειρόγραφο της «Μυθιστορίας του Αλεξάνδρου», το οποίο πιθανολογείται ότι προέρχεται από τη Γαλλία ή το Βέλγιο του 1290-1300 μ.Χ. και παρουσιάζεται στην έκθεση χειρογράφων «Ταξιδεύοντας στον Μεσαίωνα», που διαρκεί έως τις 30 Νοεμβρίου. Για τους λάτρεις των φανταστικών ιστοριών, όμως, ένα μέρος του είναι διαθέσιμο και online.

 

Οι απαρχές

«Είναι ένα από τα πιο πολυμεταφρασμένα κείμενα στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας», τονίζει στην «Κ» ο Βασίλης Λιοτσάκης, επίκουρος καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Οπως εξηγεί, η επικρατούσα θεωρία εντοπίζει τις απαρχές του έργου στον 4ο αιώνα μ.Χ., ενώ μια άλλη τις τοποθετεί στα ελληνιστικά χρόνια, γύρω στο 300 π.Χ. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι, στους αιώνες που ακολούθησαν, η «Μυθιστορία» δεν μεταφραζόταν απλώς, αλλά δεχόταν και διάφορες προσθήκες, που έφερναν τον Αλέξανδρο στα μέτρα τού εκάστοτε αναγνωστικού κοινού – στα τέλη του 17ου αιώνα, μάλιστα, μεταφράστηκε και ως «Φυλλάδα του Μεγαλέξανδρου» στα ελληνικά.

«Οι χριστιανοί τον έκαναν χριστιανό και οι μουσουλμάνοι, μουσουλμάνο», λέει ο κ. Λιοτσάκης και συνεχίζει: «Στην περιοχή της Μεσοποταμίας, του έδωσαν στοιχεία από το Επος του Γκιλγκαμές, που ανάγεται στην 3η χιλιετία π.Χ. Ο κάθε λαός τον τοποθετεί στη μυθολογία του. Καθώς μάλιστα ήταν εξαρχής ένα σύμβολο ανδρείας, ένας ικανότατος πολεμιστής που εκδικήθηκε για τους Περσικούς Πολέμους, αυτή η αφήγηση ταίριαξε και στους ιππότες της μεσαιωνικής Ευρώπης, οι οποίοι ήθελαν με τις Σταυροφορίες να κατακτήσουν την Ανατολή».

Πράγματι, στο χειρόγραφο του Μουσείου Getty, ο Αλέξανδρος και τα παλικάρια του φορούν ιπποτικές πανοπλίες του 13ου αιώνα. Αντιμετωπίζουν εχθρούς οι οποίοι έχουν έξι χέρια ο καθένας, μονόκερους με πριονωτά κέρατα –σε μια μάχη χρειάστηκε να σκοτώσουν πάνω από 8.450 τέτοια πλάσματα– καθώς και ένα μεγάλο, τρικέρατο κτήνος με το όνομα Οδοντοτύραννος.

Μια σελίδα απεικονίζει τον Μέγα Αλέξανδρο να… καταδύεται υποβρυχίως, σε ένα διάφανο βαρέλι φωτισμένο με πυρσούς, από όπου βλέπει παράξενα πλάσματα. «Η εικόνα του Αλεξάνδρου ως εξερευνητή δεν γεννήθηκε στον Μεσαίωνα», εξηγεί ο κ. Λιοτσάκης. «Και ο ίδιος παρουσίαζε έτσι τον εαυτό του. Κατέκτησε τους Πέρσες, θέλησε όμως να φτάσει έως το τέλος του κόσμου. Eβαζε τους ιστορικούς του να γράφουν ότι στις εκστρατείες του συνάντησε τις Αμαζόνες, τον βράχο που ήταν δεμένος ο Προμηθέας. Ενίοτε προωθούσε ο ίδιος τον θρύλο του εξερευνητή, για να πείθει τους κουρασμένους στρατιώτες του να συνεχίσουν. Τους έλεγε ότι θα συναντήσουν μέρη που μόνο ακουστά τα είχαν. Και όταν γύριζαν πίσω, κάποιοι στρατιώτες συνέχισαν να διηγούνται αυτές τις ιστορίες».

Καθημερινή